Winicjusz Schulz
SZANSA NA WIELKĄ NAUKĘ
ICNT UMK – funkcjonalny rezonans magnetyczny FMRI
Fot. Andrzej Romański

Były rektor UMK, prof. Andrzej Jamiołkowski, nawiązując do genezy Interdyscyplinarnego Centrum Nowoczesnych Technologii, przyznaje, że "idea tworzenia wyspecjalizowanych placówek, które dysponują sprzętem i warunkami lokalowymi, nie jest nowa" i wskazuje na konkretny przykład w Północnej Karolinie w Stanach Zjednoczonych. Tam właśnie pod koniec lat 50. XX wieku utworzono specjalny ośrodek badawczy, którego celem było zaoferowanie pracownikom trzech uniwersytetów - Duke University, University of North Caroline at Chapel Hill oraz North Caroline State University - specjalnych warunków do badań. Ideę poparły władze stanowe. Oczywiście stworzenie unikatowego ośrodka i jego rozwój wymagało czasu.

- Gdy w latach 90. zwiedzałem tzw. Research Triangle, ośrodek ten mógł się już pochwalić realizacją projektów badawczych, które odegrały olbrzymią rolę w takich dziedzinach, jak chemia, farmacja czy medycyna. Wiele podjętych badań i osiągniętych wyników przyniosło naukowcom nagrody Nobla - wspomina prof. Jamiołkowski.

Prof. Jamiołkowski, podczas rektorskiej kadencji na UMK w latach 2005-2008, postanowił wykorzystać fakt wejścia Polski do Unii Europejskiej i związaną z tym szansę na sięgnięcie po unijne środki, także na inwestycje w naukę. I tak jak przed półwieczem pomysł w Północnej Karolinie poparły władze stanowe, tak w przypadku ICNT idea doczekała się akceptacji ze strony marszałka województwa kujawsko-pomorskiego Piotra Całbeckiego, dając początek ICNT jako jednostki badawczej UMK, która z założenia - jak to ujmuje prof. Jamiołkowski - ma służyć jego pracownikom, a także badaczom z innych uczelni oraz przedstawicielom przemysłu.

Koordynator projektu w latach 2010-2013, a obecnie dyrektor ICNT dr hab. Jerzy Łukaszewicz, prof. UMK, ideę ICNT definiuje, jako "stworzenie infrastruktury badawczo-naukowej dla badań mających znaczenie aplikacyjne oraz w celu zebrania, stabilizacji i rozwoju kadry badawczej o najwyższych kwalifikacjach", zaś główny cel projektu - wzrost współpracy sfery nauki, badań i rozwoju z przedsiębiorstwami w zakresie transferu wiedzy poprzez utworzenie Interdyscyplinarnego Centrum Nowoczesnych Technologii UMK w Toruniu - ma przyczynić się m.in. "do poprawy potencjału przedsiębiorstw, zwiększenia ich wydajności, wdrażania innowacyjnych rozwiązań, polepszenia jakości oferowanych produktów, a w rezultacie wpłynie na rozwój ekonomiczny regionu".

ICNT UMK - Laboratorium Analiz Nieniszczšcych
Fot. Andrzej Romański

- Jesteśmy przekonani, iż realizacja przedmiotowego projektu przysłuży się rozwojowi nauki, techniki i gospodarki - szczególnie na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego oraz pozwoli nawiązać trwałą współpracę sektora B+R z gospodarką dodaje prof. Łukaszewicz.

Więcej informacji na temat etapów konkretyzowania się idei supernowoczesnego ośrodka badawczego, skupiającego znakomitą interdyscyplinarną kadrę, znajdziecie Państwo w tym samym numerze w wywiadzie, jaki przeprowadził Wojciech Streich z dyr. Jerzym Łukaszewiczem. Warto bliżej przedstawić problematykę badawczą, jaką zajmują się poszczególne zespoły działające w ICNT.

Pierwszy projekt badawczy to Genomika funkcjonalna w badaniach biologicznych i biomedycznych. Kierownikiem tego projektu jest prof. dr hab. Chandra Pareek. Genomika funkcjonalna to dziedzina biologii molekularnej i teoretycznej. Zajmuje się analizą genomów różnych organizmów (od bakterii po organizm człowieka). Głównym celem projektu jest poznanie sekwencji materiału genetycznego oraz mapowanie genomu, określenie wszelkich zależności i interakcji wewnątrz genomu, a także transkryptomu. W ramach tego projektu funkcjonują następujące laboratoria: Laboratorium Genomiki Człowieka, Laboratorium Genomiki Zwierząt, Laboratorium Genomiki Roślin, Laboratorium Mikroskopii i Cytometrii oraz Laboratorium Metagenomiki.

Projekt drugi to Centrum metod separacyjnych i bioanalitycznych "BioSep", zaś kieruje nim prof. zw. dr hab. Bogusław Buszewski dr h.c. Tematyka badawcza interdyscyplinarnego zespołu obejmuje zagadnienia z zakresu technik separacyjnych i szeroko pojętej analityki na poziomie śladów, zwłaszcza na rzecz ochrony zdrowia i środowiska, analizy farmaceutycznej i biomedycznej czy oceny jakości produktów żywnościowych. To zarazem referencyjne laboratorium badawcze z zakresu technik chromatograficznych, elektromigracyjnych i membranowych, z uwzględnieniem metod przygotowania próbek oraz walidacji i chemometrycznej analizy danych (metrologii). W ramach projektu "BioSep" funkcjonują cztery laboratoria badawcze: Laboratorium Metabolomiki, Proteomiki, Diagnostyki i Biomarkerów, Laboratorium Nowych Materiałów i Metod, Laboratorium Miniaturyzacji i Nanotechnologii oraz Laboratorium Niekonwencjonalnych Metod i Technik Analitycznych.

Trzeci projekt badawczy, którym kieruje prof. dr hab. Wiesław Nowak, został nazwany ZIFI - Zespół Interdyscyplinarnej Fizyki i Informatyki. Tu z kolei mamy sześć laboratoriów prowadzących badania o bardzo różnorodnej tematyce. Są to: Laboratorium BioInfoNano Nauk, Laboratorium Neurokognitywne, Laboratorium Datowania Luminescencyjnego, Laboratorium Analiz Nieniszczących, Laboratorium Systemów MEMS oraz Laboratorium Struktur Niskowymiarowych.

I projekt badawczy nr 4. Ten zatytułowany jest Innowacyjne techniki badania mózgu człowieka w zdrowiu i chorobie. Kierownikiem tego projektu jest prof. dr hab. n. med. Aleksander Araszkiewicz. Jak wyjaśniają naukowcy, "problematyka diagnozowania stanu centralnego układu nerwowego człowieka i związanych z nim patologii jest jednym z wiodących nurtów współczesnej nauki. Znaczna część współczesnych chorób cywilizacyjnych ma charakter neurodegeneratywny. Zjawisko to jest obecnie poważnym problemem społecznym i oczekuje się jego nasilenia". W ramach projektu ICNT prowadzona jest nowoczesna diagnostyka z wykorzystaniem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego fMRI o natężeniu pola magnetycznego 3 T, a unikatowe w skali kraju urządzenie badawcze - skaner trzyteslowy - otwiera nowe obszary badań naukowych. Zadaniem uczonych w tym projekcie jest badanie podłoża procesów mózgowych oraz rejestrowanie subtelnych zmian (morfologicznych, funkcjonalnych i neurochemicznych) w mózgu, określenie związków pomiędzy wynikami badań eksperymentalnych a objawami klinicznymi i wynikami testów neuropsychologicznych w chorobach psychicznych i neurologicznych oraz w ocenie funkcjonowania mózgu człowieka w sytuacji szczególnych obciążeń w stanie stresu.