Wojciech Streich
TO SIĘ ZDARZYŁO W 2016 ROKU

Kiedy kończyliśmy w 2016 roku wszystkie niezbędne prace redakcyjne, uzmysłowiliśmy sobie, że w tej formule "Głos Uczelni" działa już ponad 25 lat. Przez te ćwierć wieku staliśmy się największą kroniką naszej Uczelni, ale i głosem komentującym wszystkie ważniejsze wydarzenia. Jak w zwierciadle, na każdej stronie miesięcznika, odbijają się większe i mniejsze wydarzenia, osiągnięcia, kariery i losy poszczególnych grup i osób w naszej społeczności. Z tysięcy zdjęć tam zamieszczonych, patrzą na nas twarze osób, które zrobiły większe i mniejsze kariery, opuściły nasz Uniwersytet, robiąc kariery w innych miastach Polski i zagranicy, czy też odeszły na zawsze. Spójrzmy zatem, co udało nam się odnotować i zauważyć w minionym roku, w tym mocno subiektywnym przeglądzie.

Styczeń

Miesiąc pełen nadziei, planów i oczekiwań. Tymczasem, w pierwszym numerze "Głosu" z satysfakcją odnotowaliśmy ("UMK w elicie"), że UMK, jako pierwsza uczelnia w Polsce, otrzymała logo HR Excellence in Research, którym wyróżnia się ośrodki naukowe za tworzenie przyjaznego środowiska pracy naukowej. Komisja Europejska przyznała UMK wyróżnienie Human Resources Excellence in Research. Jesteśmy pierwszym uniwersytetem w Polsce i 7. instytucją w kraju, które otrzymały uprawnienia do korzystania z logo HR Excellence in Research. Przyznawanie logo jest jednym z działań Komisji Europejskiej w ramach strategii Human Resources Strategy for Researchers, nakierowanej na zwiększanie atrakcyjności warunków pracy naukowców w UE.

Profesor Maria Lewicka, znakomity psycholog, która postanowiła przenieść się z Uniwersytetu Warszawskiego i utworzyć w Toruniu psychologię, w rozmowie ("Psychologia od fundamentów") zdradziła nam swoje plany: "To będzie efekt kuli śnieżnej, na pewno zbudujemy silne fundamenty takiego ośrodka, a opinia o toruńskiej psychologii szybko pójdzie w świat. Od początku nie możemy pozwolić sobie na żaden błąd, musimy wybrać najlepszych ludzi. Większość kandydatów na studia psychologiczne chce mieć do czynienia z pacjentami, od początku więc uznaliśmy, że podstawą toruńskiego ośrodka będzie psychologia kliniczna z dobrą kliniką, dobra neuropsychologia, która będzie korzystać z możliwości, jakie daje Interdyscyplinarne Centrum Nowoczesnych Technologii".

Luty

Politycy bydgoscy wyraźnie się nudzą w swoim mieście i co jakiś czas czują potrzebę zaczepiania Torunia (pewnie w ten sposób próbują podnieść sobie ciśnienie). Tym razem wymyślili, że odłączą Collegium Medicum od UMK. No bo, jak będą mieli u siebie uniwersytet medyczny, to pewnie miasto zyska więcej splendoru i znaczenia. A poza tym jest okazja, żeby "przyłożyć Krzyżakom".

Pomysły naszych sąsiadów przyjęliśmy ze stoickim spokojem. W artykule "Weto dla rozbioru UMK" napisaliśmy: "Władze UMK nie dopuszczają możliwości wyłączenia Collegium Medicum ze struktur Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. [...] Rektor przypomina, że to władze Akademii Medycznej wystąpiły z inicjatywą połączenia bydgoskiej i toruńskiej uczelni. Uchwała Senatu AM, jednogłośnie przyjęta w 2003 r., w paragrafie drugim głosi: Senat Akademii Medycznej im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy wyraża pogląd, że realizacja idei połączenia naszych uczelni nie tylko umożliwi dalszą kontynuację misji Akademii dla dobra regionu, kraju, ale też pozwoli na lepsze wykorzystanie potencjału naukowego, dydaktycznego i klinicznego dla dobra rozwoju nauki, kształcenia studentów oraz kadry, a także wysokospecjalistycznej opieki medycznej. Realizacją tego zapisu był konsekwentny rozwój bydgoskiej części uniwersytetu". Na dowód tych słów zamieściliśmy infografikę, która pokazała, jak dobrze i konsekwentnie rozwijało się Collegium Medicum w latach 2004-2015.

Marzec

Lubimy rankingi, gdy... rankingi lubią nas. Okazało, że tym razem "polubił" naszą Uczelnię Ranking Web of Universities ("Awans w prestiżowym rankingu"): "Uniwersytet Mikołaja Kopernika znalazł się na 580. miejscu w prestiżowym zestawieniu Ranking Web of Universities. UMK jest też 7. uczelnią i 4. uniwersytetem w Polsce oraz 19. szkołą wyższą w Europie Środkowo-Wschodniej. Jest również najwyżej notowaną uczelnią z naszego regionu. W zestawieniu znalazły się również: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego - 20. w Polsce (1345. na świecie), Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy - 43. (2031)."

Aby awansować w rankingach, trzeba mieć "paliwo naukowe" w postaci odkryć i publikacji. W artykule "Zmarszczki przestrzeni" informowaliśmy: "Albert Einstein z pewnością bardzo by się ucieszył. Oto bowiem naukowcy dokonali przełomowego odkrycia, które ogłosili 11 lutego na konferencjach odbywających się równolegle w USA i we Włoszech. Po raz pierwszy udało się zaobserwować fale grawitacyjne! W badaniach uczestniczyło ponad 1300 naukowców, w tym także Polacy, a wśród nich dr Kazimierz Borkowski, emerytowany pracownik Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu"!

Kwiecień

10 marca elektorzy wybrali rektora UMK na lata 2016-2020. Został nim dotychczasowy rektor prof. Andrzej Tretyn. W wywiadzie udzielonym naszej redakcji ("UMK w lidze światowej") nowy/stary rektor m. in. wymienił najważniejsze zadania na nową kadencję: "Dalsza stabilizacja sytuacji finansowej. Obecne wyniki finansowe są zadowalające, ale dostępne dane wskazują na różne zagrożenia. Ciągle będę stawiał na naukę, na udrożnienie ścieżki kariery naukowej na Uniwersytecie. Ważne jest, aby nie powstawały luki pokoleniowe w jednostkach, aby młodzi ludzie zasilający Uniwersytet mieli szanse na dobrą karierę. Istotne jest także odpowiednie wzmacnianie naszych słabych ogniw. Musimy zawsze pamiętać o studentach, musimy być dla nich uczelnią atrakcyjną, która daje nie tylko perspektywę zatrudnienia, ale również możliwość konkurowania z absolwentami innych uczelni. Chcę, aby dyplom naszego Uniwersytetu był przepustką do przyszłości. Musimy być też bardzo otwarci na osoby spoza Polski, bo wymiana myśli zawsze korzystnie wpływa na rozwój".

Jakby na potwierdzenie słów rektora, w tym samym numerze GU znalazła się bardzo ważna informacja: "Artykuły prof. Wojciecha Wysoty (Wydział Nauk o Ziemi) oraz prof. Wernera Ulricha (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska) ukazały się na łamach prestiżowych pism: tygodnika ,,Nature" oraz ,,Nature Communications" ("Nasi naukowcy na łamach "Nature").

Maj

Elektorzy wybrali 6 prorektorów UMK: prof. dr. hab. Jacka Kubicę (ds. badań naukowych), prof. dr hab. Grażynę Odrowąż-Sypniewską (prorektor ds. Collegium Medicum), prof. dr hab. Danutę Dziawgo (ds. ekonomicznych i rozwoju), prof. dr hab. Beatę Przyborowską (ds. kształcenia), prof. dr. hab. Andrzeja Sokalę (ds. studenckich i polityki kadrowej) oraz prof. dr. hab. Wojciecha Wysotę (ds. współpracy z zagranicą i otoczeniem gospodarczym).

27 kwietnia 1981 r. jedenastym rektorem w historii naszej Uczelni został wybrany prof. dr hab. Stanisław Dembiński. Niestety nikt wtedy nie spodziewał się, że zaledwie po ośmiu miesiącach cała ekipa rektorska zostanie odwołana ("Prof. Stanisław Dembiński"). W artykule "Convallaria dla byłego rektora" informowaliśmy m.in.: "Senat UMK na marcowym posiedzeniu zdecydował jednogłośnie o przyznaniu Szczególnego Wyróżnienia "Convallaria Copernicana" prof. Stanisławowi Dembińskiemu. [...] wyróżnienie to zostanie przekazane byłemu rektorowi UMK podczas uroczystego posiedzenia Senatu 26 kwietnia".

Czerwiec

Ten wiosenno-letni numer poświęciliśmy dzieciom. Zastanawialiśmy się nad wychowaniem naszych pociech i różnego rodzaju problemami z nim związanych (rozmowa z pedagogiem, prof. Beatą Przyborowską, "Trudna sztuka wychowania"). Pisaliśmy o działalności Uniwersytetu Dziecięcego i Uniwersytetu Młodych działających przy UMK ("Świata ciekawi"), twórczości i kreatywności dzieci ("Czym skorupka za młodu..."), twórczości Iwony Chmielewskiej, znanej toruńskiej autorce picture booków ("Obudzić w sobie dziecko"), czy problematyce polskiej emigracyjnej literatury dla młodego odbiorcy ("Emigracyjne książki dla dzieci i młodzieży"). Postanowiliśmy również pokazać jak działa Niepubliczny Źłobek Bam-Bam, działający przy UMK (rozmowa z dyrektorem jednostki, mgr Joanną Podsiadło, "Maluchy na uczelni").

Sukcesem naszej redakcji było namówienie prof. Wiesława Ducha, znakomitego kognitywisty i fizyka, do napisania artykułu o najnowszych jego badaniach (i jego zespołu) dotyczących monitorowania rozwoju niemowląt i tworzenia interaktywnych zabawek, realizowanych w ICNT UMK ("Dzieci, zabawki i wielka nauka").

Lipiec

Już napis na okładce ("Podróże, wakacje...") zdradzał zawartość numeru. Patrząc na zamieszczone teksty, widzimy jak bardzo lubimy podróżować (rozmowa z prof. Dariuszem Sokołowskim "Wakacyjny portret Polaka").

Maurycy Męczekalski, nasz kolega redakcyjny, szef klubu "Od Nowa" w artykule "Podróżnik wieczorową porą" opisał wieloletnią historię cyklu spotkań "Wieczór podróżnika", a Marcin Czyżniewski, także członek redakcji GU, pokazał filmową Pragę ("Filmowe rewiry").

Mimo wakacyjnej aury do lipcowego numeru zawitał też smutek - odeszła nasza redakcyjna koleżanka Zofia Bełkot, która przez blisko ćwierć wieku była naszym znakomitym korektorem ("Zofia Bełkot - 1946-2016").

Sierpień-Wrzesień

Ten "Głos Uczelni" - łącznie z okładką - postanowiliśmy w znaczącej części poświęcić psychologii, która wraz z nowym rokiem akademickim wzbogaciła ofertę dydaktyczną i naukową toruńskiej uczelni. To wielkie i wyczekiwane od dziesięcioleci wydarzenie w dziejach Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. ("UMK z psychologią!").

Podwójny numer aż się skrzy od tekstów psychologicznych, znanych naukowców, ciekawych teorii naukowych i dydaktycznych. Prof. Maria Lewicka, szefowa Katedry Psychologii w artykule "O sobie i o studiach psychologicznych w Toruniu" zapoznała nas m.in. z tym, jak będą wyglądać studia psychologiczne w UMK: "Jak napisał Kurt Lewin, wybitny niemiecki psycholog żydowskiego pochodzenia, urodzony w Mogilnie (a więc niedaleko Torunia): nie ma nic bardziej praktycznego niż dobra teoria. Dlatego na naszych studiach, poza oczywiście praktyką, będziemy też uczyć teorii psychologicznej. Bez niej wiedza praktyczna jest zawieszona w próżni, co najwyżej osadzona na zdrowym rozsądku. A do tego, żeby posługiwać się zdrowym rozsądkiem nie trzeba specjalnych studiów psychologicznych. Oczywiście nasi studenci otrzymają też wiedzę praktyczną - na ćwiczeniach, a także w terenie; już podpisujemy umowy z rozmaitymi placówkami, w których będą mogli odbywać staże i praktyki".

Październik

A więc ruszamy w nowy rok akademicki 2016/2017! Dla przypomnienia - z nowymi władzami rektorskimi i dziekańskimi (17 wydziałów), z nowym Senatem i nowymi radami wydziałowymi.

Nowy rok na uczelniach rozpoczął także dyskusję nad nową ustawą o szkolnictwie wyższym, w tym m.in. profilu uczelni w Polsce. W rozmowie z prof. Andrzejem Tretynem, rektorem UMK ("Elitarna rewolucja") uzyskaliśmy m.in. odpowiedź na pytanie, jak będzie wyglądała - jego zdaniem - nasza Uczelnia w 2020 roku: "Ma mniej studentów, jest uniwersytetem stabilnym finansowo, notującym niewielkie zyski. Być może jest uniwersytetem czwartym w Polsce i na pewno znajduje się w elitarnej grupie kilku uczelni o charakterze badawczym".

Nasza redakcja rozpoczęła nowy rok akademicki w nowej siedzibie. Teraz znajdziecie nas Państwo w budynku przy ul. Reja 25 (w tym samym budynku mieści się m.in. księgarnia PWN).

Listopad

24-25 listopada odbyła się w Toruniu konferencja programowa pt. "Co i jak zmienić w naukach społecznych i humanistycznych w Polsce?", zorganizowana przez MNiSW oraz UMK. Była to jedna z dziesięciu konferencji tego typu, zaplanowanych przed Narodowym Kongresem Nauki, wrzesień 2017. Warto wspomnieć, że z tej okazji redakcja GU przygotowała również specjalny dodatek dla uczestników spotkania.

Na wyżej wspomnianym Kongresie planuje się przedstawienie projektu nowej ustawy o szkolnictwie wyższym. Jedną z nowości będą przepisy dotyczące utworzenia tzw. uczelni badawczych. Podczas inauguracji roku akademickiego w Toruniu, minister Jarosław Gowin powiedział na ten temat: "Chcemy stworzyć system korzyści i mapę drogową, a potem niech uczelnie konkurują i niech wygrywa najlepszy. Trzymam kciuki, żeby wśród tych najlepszych był też Uniwersytet Mikołaja Kopernika"- ("Droga do doskonałości naukowej i dydaktycznej").

Grudzień

W tym zimowym miesiącu, pełnym magii i oczekiwania, skupiliśmy się na oczywistościach i nieoczywistościach bożonarodzeniowych. Przede wszystkim postaraliśmy się wyjaśnić pochodzenie i pisownię słów, które nierozerwalnie wiążą się z okresem świątecznym i noworocznym, oczywiście ze słynnym "Do siego roku!" na czele. Z kolei prof. Jarosław Dumanowski uraczył nas karpiem, a właściwie ciekawymi historiami o tej rybie ("Spisek przeciw karpiom"). Zakończył wspaniałym przepisem carpe a la polonaise z 1856 roku.

Przez setki lat Boże Narodzenie obrosło licznymi i fascynującymi tradycjami o często niejasnych dziś rodowodach. Nawet w obrębie względnie jednolitej kultury polskiej istnieją odmienne zwyczaje, tworząc mozaikę ludzkich zachowań w okresie tych szczególnych Świąt. Garść refleksji o tych nieoczywistościach wyszła spod ręki dr. Marcina Lutomierskiego, naszego współpracownika ("Bożonarodzeniowe nieoczywistości w tradycjach kultury polskiej").